Kto może być pełnomocnikiem z art. 210 KSH i czy może nim być członek zarządu?

4 sierpnia, 2023
Wspólnicy spółki z o.o. podpisują uchwałę o powołaniu pełnomocnika z art. 210 KSH do umowy z członkiem zarządu

Spółka z o.o. podpisuje umowę z własnym członkiem zarządu, na przykład umowę o pracę, pożyczkę albo najem lokalu. Wtedy zarząd nie może jej reprezentować i wchodzi w grę pełnomocnik z art. 210 KSH. Przedsiębiorcy najczęściej pytają, kto może być takim pełnomocnikiem. Odpowiedź jest szersza, niż wielu się wydaje. Pełnomocnikiem może być wspólnik, prokurent, osoba spoza spółki, a także inny członek zarządu. To ostatnie przesądził Sąd Najwyższy w 2023 r. W tym tekście wyjaśniamy, kiedy art. 210 Kodeksu spółek handlowych (KSH) trzeba stosować, jak powołać pełnomocnika i co grozi za błąd. Znajdziesz tu także wzór uchwały do pobrania.

Czego dotyczy art. 210 KSH?

Art. 210 KSH określa, kto reprezentuje spółkę z o.o., gdy drugą stroną umowy albo sporu jest członek jej zarządu. Na co dzień spółkę reprezentuje zarząd. W takiej sytuacji członek zarządu siedziałby jednak po obu stronach stołu. Mógłby wtedy zadbać bardziej o własny interes niż o interes spółki. Jak stanowi art. 210 § 1 KSH:

§ 1. W umowie między spółką a członkiem zarządu oraz w sporze z nim spółkę reprezentuje rada nadzorcza lub pełnomocnik powołany uchwałą zgromadzenia wspólników.

Przepis chroni spółkę, a pośrednio także jej wspólników i wierzycieli. Nie trzeba wykazywać, że członek zarządu rzeczywiście działał na szkodę spółki. Wystarczy, że taki konflikt interesów mógłby wystąpić. Sądy przyjmują też, że art. 210 KSH ma charakter bezwzględnie obowiązujący. Oznacza to, że umowa spółki nie może przewidzieć innego sposobu reprezentacji.

Przepis obejmuje wszystkie umowy i spory między spółką a członkiem zarządu, bez względu na to, czy mają związek z jego funkcją. Dotyczy więc umowy o pracę i kontraktu menedżerskiego, ale także pożyczki, najmu, sprzedaży samochodu czy umowy o dzieło. Obejmuje również jednostronne oświadczenia w ramach takiej umowy, na przykład jej wypowiedzenie. W jednej ze spraw sąd uznał, że art. 210 KSH stosuje się nawet do zrzeczenia się hipoteki, którą członek zarządu ustanowił na rzecz spółki.

Kto reprezentuje spółkę w umowie z członkiem zarządu?

Ustawa daje dwie możliwości. Spółkę reprezentuje rada nadzorcza albo pełnomocnik powołany uchwałą zgromadzenia wspólników. Większość spółek z o.o. nie ma rady nadzorczej, dlatego w praktyce zwykle powołuje się pełnomocnika.

Jeśli w spółce działa rada nadzorcza, działa ona jako organ. Rada podejmuje uchwałę o zawarciu umowy i jej treści, a podpis może złożyć upoważniony przez nią członek rady. Rada nie może natomiast przekazać tej roli osobie trzeciej. Umowa spółki nie może też przewidywać, że w umowach z członkiem zarządu reprezentuje spółkę sam przewodniczący rady. Sąd Najwyższy uznał umowę zawartą w ten sposób za nieważną.

Pełnomocnika z art. 210 KSH nie ustanawia zarząd. Pełnomocnik nie dostaje bowiem zwykłego pełnomocnictwa od zarządu. Zastępuje zarząd i w danej umowie działa zamiast niego. Dlatego członek zarządu nie może reprezentować spółki w umowie z innym członkiem zarządu na podstawie pełnomocnictwa udzielonego przez zarząd. Umocowanie musi pochodzić od wspólników.

Art. 210 KSH, kto może być pełnomocnikiem?

Przepis nie określa, kim ma być pełnomocnik. Sądy i komentatorzy przyjmują więc szeroki krąg osób. Najważniejsze jest to, aby pełnomocnika powołali wspólnicy w uchwale, a nie zarząd.

Wspólnik, prokurent albo osoba spoza spółki

Pełnomocnikiem może być wspólnik spółki. To najczęstsze rozwiązanie w małych spółkach, gdzie wspólnicy znają sprawę i ufają sobie nawzajem. Sądy dopuszczają też prokurenta, czyli osobę z szerokim umocowaniem do spraw spółki wpisaną do rejestru. Pełnomocnikiem może być wreszcie osoba spoza spółki, na przykład adwokat, radca prawny albo zaufany doradca. To dobre rozwiązanie, gdy między wspólnikami są napięcia albo umowa dotyczy dużej kwoty.

Czy członek zarządu może być pełnomocnikiem spółki?

Tak. Przez lata część sądów uważała, że pełnomocnikiem z art. 210 KSH nie może być żaden członek zarządu. Sąd Najwyższy rozstrzygnął tę kwestię w wyroku z 22 lutego 2023 r. (II CSKP 785/22):

Pełnomocnikiem spółki powołanym na podstawie art. 210 § 1 k.s.h. może być także członek zarządu tej spółki.

W tej sprawie wspólnicy upoważnili jednego członka zarządu do zawarcia umowy z drugim członkiem zarządu. Sąd niższej instancji uznał to za niedopuszczalne. Sąd Najwyższy uchylił ten wyrok. Wyjaśnił, że członek zarządu działa wtedy jako pełnomocnik wspólników, a nie jako członek zarządu. To wspólnicy, wybierając pełnomocnika, oceniają, czy nie grozi konflikt interesów. Jeśli uchwała szkodzi spółce, można ją zaskarżyć na zwykłych zasadach. Samo powołanie członka zarządu nie oznacza jednak, że umowa jest nieważna.

Z wyroku wynika jedno ważne ograniczenie. Pełnomocnikiem nie może być członek zarządu, który sam jest stroną umowy. Wtedy znowu zawierałby umowę sam ze sobą, a temu właśnie art. 210 KSH ma zapobiegać. Ostrożności wymagają też spółki dwuosobowe, w których obaj wspólnicy zasiadają w zarządzie. Sądy badają w nich okoliczności konkretnej sprawy, zwłaszcza powiązania między wspólnikami.

Kiedy członek zarządu nie może być pełnomocnikiem?

Sąd Najwyższy wskazał wyjątek w uchwale z 30 stycznia 2019 r. (III CZP 71/18). Dotyczy on spółki komandytowej, w której komplementariuszem jest spółka z o.o. Jej pełnomocnikiem z art. 210 KSH nie może być osoba, która jest jednocześnie komandytariuszem tej spółki komandytowej i członkiem zarządu spółki z o.o. Według Sądu Najwyższego takie połączenie ról sprzeciwia się naturze spółki komandytowej. Struktura „sp. z o.o. sp.k.” jest popularna, dlatego przed powołaniem pełnomocnika warto sprawdzić wszystkie role danej osoby.

Jak powołać pełnomocnika do umowy z członkiem zarządu?

Pełnomocnika powołuje zgromadzenie wspólników w drodze uchwały. Uchwała musi zapaść przed zawarciem umowy. Pełnomocnik powinien ją mieć w chwili podpisania umowy.

Przy uchwale warto pamiętać o kilku zasadach.

  • Głosowanie jest tajne, bo powołanie pełnomocnika to sprawa osobowa (art. 247 § 2 KSH). Z tego powodu uchwały nie podejmuje się w trybie pisemnym, bez zgromadzenia.
  • Pełnomocnika można powołać do jednej, konkretnej umowy albo do określonego rodzaju umów, na przykład do wszystkich umów o pracę z członkami zarządu. Dopuścił to Sąd Najwyższy w uchwale III CZP 71/18.
  • Zawiadomienie o zgromadzeniu nie musi wskazywać, kto zostanie pełnomocnikiem.
  • Wspólnik, który jest stroną umowy, może głosować nad uchwałą o pełnomocniku do tej umowy. Nie może natomiast głosować nad uchwałą dotyczącą sporu między nim a spółką (art. 244 KSH).

Osobną kwestią jest forma uchwały. Kodeks nie przewiduje dla niej szczególnej formy. Jeżeli jednak umowa z członkiem zarządu wymaga aktu notarialnego, na przykład sprzedaż nieruchomości, uchwała o powołaniu pełnomocnika powinna być zaprotokołowana przez notariusza. Sąd Najwyższy w jednym z wyroków (II CSK 217/11) uznał wprawdzie, że przepisów kodeksu cywilnego o formie pełnomocnictwa się tu nie stosuje. Ten pogląd spotkał się jednak z szeroką krytyką. W praktyce bezpieczniej zachować formę notarialną.

Przykład z naszej praktyki pokazuje, jak łatwo przeoczyć art. 210 KSH. W jednej ze spraw wspólnicy podwyższali kapitał zakładowy spółki. Jednocześnie spółka rozliczała pożyczki, których wcześniej udzielił jej członek zarządu. Porozumienie w sprawie spłaty tych pożyczek było umową między spółką a członkiem zarządu. Dlatego w porządku obrad tego samego zgromadzenia umieściliśmy osobną uchwałę o ustanowieniu pełnomocnika z art. 210 § 1 KSH. Bez niej porozumienie byłoby nieważne, a rozliczenie podwyższenia kapitału stanęłoby pod znakiem zapytania. Takie uchwały przygotowujemy na bieżąco w ramach obsługi spółek z o.o.

Wzór uchwały o powołaniu pełnomocnika z art. 210 § 1 KSH

UCHWAŁA NR [numer]
Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników [nazwa spółki] sp. z o.o.
z dnia [data] r.
w sprawie ustanowienia pełnomocnika do reprezentowania Spółki w umowie z członkiem zarządu

§ 1
Nadzwyczajne Zgromadzenie Wspólników, działając na podstawie art. 210 § 1 Kodeksu spółek handlowych, ustanawia pełnomocnikiem Spółki [imię i nazwisko, PESEL] i umocowuje go do zawarcia w imieniu Spółki z członkiem zarządu [imię i nazwisko] umowy [rodzaj umowy] na warunkach określonych w załączniku do niniejszej uchwały.

§ 2
Uchwała wchodzi w życie z chwilą podjęcia.

Pełny wzór w pliku Word zawiera cały protokół zgromadzenia wspólników w dwóch wariantach (bez formalnego zwołania z art. 240 KSH i po zwołaniu z art. 238 KSH), wyniki głosowań, listę obecności oraz 8 uwag praktycznych.

Pobierz pełny wzór protokołu z uchwałą (DOCX, 4 strony)

Wzór to punkt wyjścia, a nie gotowe rozwiązanie dla każdej spółki. Jeśli przygotowujesz umowę z członkiem zarządu, nasi adwokaci i radcy prawni w Lublinie przygotują uchwałę i umowę tak, żeby nikt nie mógł później podważyć ich ważności. Skontaktuj się z nami.

Co grozi za umowę zawartą z naruszeniem art. 210 KSH?

Umowa, którą w imieniu spółki podpisał zarząd zamiast rady nadzorczej lub pełnomocnika, jest według przeważającego stanowiska sądów bezwzględnie nieważna (art. 58 § 1 kodeksu cywilnego). Nieważność oznacza, że umowa od początku nie wywołuje skutków prawnych. Nikt nie musi jej unieważniać w sądzie.

Takiej umowy nie da się naprawić później. Wspólnicy nie mogą po fakcie powołać pełnomocnika i zatwierdzić umowy. Sądy odrzucają także „dorozumiane” potwierdzenie, na przykład gdy członek zarządu przez lata faktycznie pracował, a spółka płaciła mu wynagrodzenie. Sąd Najwyższy przypomniał w wyroku z 26 stycznia 2024 r. (II CSKP 80/23), że strony nie mogą swoim oświadczeniem usunąć skutków nieważności. Naprawienie nieważnej umowy musi wynikać z ustawy. Od 2019 r. art. 39 kodeksu cywilnego pozwala potwierdzić umowę zawartą przez organ bez umocowania. Część komentatorów uważa, że może to dotyczyć także umów z członkiem zarządu. Sąd Najwyższy nadal przyjmuje jednak, że taka umowa jest nieważna, dlatego nie warto na to liczyć. W wyroku II CSKP 80/23 Sąd uściślił też, że w umowie z udziałem kilku stron nieważność części postanowień dotyczących członka zarządu nie musi oznaczać nieważności całej umowy.

Skutki praktyczne bywają poważne.

  • Umowa o pracę z członkiem zarządu zawarta z naruszeniem art. 210 KSH jest nieważna. Zakład Ubezpieczeń Społecznych może wtedy zakwestionować tytuł do ubezpieczeń, a członek zarządu traci ochronę pracowniczą.
  • Pożyczka, najem czy sprzedaż podlegają rozliczeniu jak świadczenia bez podstawy prawnej. Strony muszą zwrócić sobie to, co otrzymały.
  • W procesie sądowym z członkiem zarządu wadliwa reprezentacja spółki prowadzi do nieważności postępowania. Sąd Apelacyjny w Łodzi w wyroku z 31 marca 2026 r. (III AUa 778/25) uchylił z tego powodu wyrok sądu pierwszej instancji.

Często nikt nie dostrzega problemu przez lata. Wychodzi on na jaw dopiero przy kontroli ZUS, sporze z odchodzącym członkiem zarządu, sprzedaży udziałów albo badaniu spółki przez inwestora. Jeśli masz wątpliwości, czy umowy w Twojej spółce zawarto prawidłowo, możemy je przejrzeć, zanim zrobi to ktoś inny. Napisz albo zadzwoń.

Umowa jedynego wspólnika ze spółką, czyli art. 210 § 2 KSH

Inaczej wygląda sytuacja w spółce jednoosobowej, w której jedyny wspólnik jest zarazem jedynym członkiem zarządu. Nie ma wtedy nikogo, kto mógłby powołać pełnomocnika albo zasiąść w radzie. Dlatego ustawodawca przewidział inne zabezpieczenie. Jak stanowią art. 210 § 1¹, § 2 i § 3 KSH:

§ 1¹. Uchwała o powołaniu pełnomocnika, o którym mowa w § 1, powołanego w celu zawarcia z członkiem zarządu umowy spółki, która ma zostać zawarta przy wykorzystaniu wzorca umowy, może być podjęta przy wykorzystaniu wzorca udostępnionego w systemie teleinformatycznym.

§ 2. W przypadku gdy wspólnik, o którym mowa w art. 173 § 1, jest zarazem jedynym członkiem zarządu, przepisu § 1 nie stosuje się. Czynność prawna między tym wspólnikiem a reprezentowaną przez niego spółką wymaga formy aktu notarialnego. O każdorazowym dokonaniu takiej czynności prawnej notariusz zawiadamia sąd rejestrowy za pośrednictwem systemu teleinformatycznego.

§ 3. Wymogu zachowania formy aktu notarialnego, o którym mowa w § 2, nie stosuje się do czynności prawnej dokonywanej przy wykorzystaniu wzorca udostępnionego w systemie teleinformatycznym.

Wspólnik, o którym mowa w art. 173 § 1 KSH, to jedyny wspólnik spółki, także gdy część udziałów należy do samej spółki. Każda umowa takiego wspólnika ze spółką wymaga aktu notarialnego, a notariusz zawiadamia o niej sąd rejestrowy. Wyjątek dotyczy czynności dokonywanych przy użyciu wzorców udostępnionych w systemie teleinformatycznym (tzw. S24). Ten sam system pozwala też podjąć przy użyciu wzorca uchwałę o powołaniu pełnomocnika do zawarcia z członkiem zarządu umowy spółki (§ 1¹).

Pełnomocnik w umowie z członkiem zarządu spółki akcyjnej i prostej spółki akcyjnej

Art. 210 KSH dotyczy tylko spółki z o.o. Podobne zasady obowiązują jednak w spółce akcyjnej i w prostej spółce akcyjnej. Różni się przede wszystkim organ, który powołuje pełnomocnika.

1. Spółka akcyjna (art. 379 KSH)

W spółce akcyjnej odpowiednikiem art. 210 jest art. 379 KSH. Jak stanowi art. 379 KSH:

§ 1. W umowie między spółką a członkiem zarządu, jak również w sporze z nim spółkę reprezentuje rada nadzorcza albo pełnomocnik powołany uchwałą walnego zgromadzenia.

§ 1¹. Uchwała o powołaniu pełnomocnika, o którym mowa w § 1, powołanego w celu zawarcia z członkiem zarządu umowy spółki, która ma zostać zawarta przy wykorzystaniu wzorca umowy, może być podjęta przy wykorzystaniu wzorca udostępnionego w systemie teleinformatycznym.

§ 2. W przypadku gdy akcjonariusz, o którym mowa w art. 303 § 2, jest zarazem jedynym członkiem zarządu, przepisu § 1 nie stosuje się. Czynność prawna między tym akcjonariuszem a reprezentowaną przez niego spółką wymaga formy aktu notarialnego. O każdorazowym dokonaniu takiej czynności prawnej notariusz zawiadamia sąd rejestrowy za pośrednictwem systemu teleinformatycznego.

§ 3. Wymogu zachowania formy aktu notarialnego, o którym mowa w § 2, nie stosuje się do czynności prawnej dokonywanej przy wykorzystaniu wzorca udostępnionego w systemie teleinformatycznym.

Spółka akcyjna zawsze ma radę nadzorczą. Dlatego w praktyce umowy z członkami zarządu zwykle zawiera rada, a pełnomocnika walnego zgromadzenia powołuje się rzadziej. Zasady dotyczące nieważności umowy zawartej z naruszeniem przepisu są takie same jak w spółce z o.o.

2. Prosta spółka akcyjna (art. 300⁶⁷ KSH)

W prostej spółce akcyjnej tę kwestię reguluje art. 300⁶⁷ KSH. Jak stanowi art. 300⁶⁷ KSH:

§ 1. W umowie między spółką a członkiem zarządu, jak również w sporze z nim spółkę reprezentuje pełnomocnik powołany uchwałą akcjonariuszy albo rada nadzorcza.

§ 2. Uchwała akcjonariuszy może określić wynagrodzenie członków zarządu.

§ 3. W przypadku gdy akcjonariusz, o którym mowa w art. 300¹⁴, jest zarazem członkiem zarządu, przepisu § 1 nie stosuje się. Czynność prawna między tym akcjonariuszem a reprezentowaną przez niego spółką wymaga formy aktu notarialnego. O każdorazowym dokonaniu takiej czynności prawnej notariusz zawiadamia sąd rejestrowy za pośrednictwem systemu teleinformatycznego.

W prostej spółce akcyjnej rada nadzorcza nie jest obowiązkowa, dlatego zwykle działa pełnomocnik powołany uchwałą akcjonariuszy. Jedyny akcjonariusz, który jest członkiem zarządu, zawiera umowy ze spółką w formie aktu notarialnego. Inaczej niż w spółce z o.o., nie musi on być jedynym członkiem zarządu.

Najczęstsze pytania

Czy prokurent może być pełnomocnikiem z art. 210 KSH?

Tak. Sądy dopuszczają powołanie prokurenta na pełnomocnika z art. 210 KSH. Warunkiem jest uchwała zgromadzenia wspólników. Sama prokura nie wystarcza, bo nie upoważnia do umów z członkiem zarządu.

Czym różni się pełnomocnik z art. 210 KSH od pełnomocnika zarządu?

Pełnomocnika zarządu ustanawia zarząd do zwykłych spraw spółki. Pełnomocnika z art. 210 KSH powołują wspólnicy w uchwale i działa on zamiast zarządu. Pełnomocnik ustanowiony przez zarząd nie może reprezentować spółki w umowie z członkiem zarządu.

Kto podpisuje umowę o pracę z członkiem zarządu?

W spółce z o.o. umowę o pracę z członkiem zarządu podpisuje w imieniu spółki rada nadzorcza albo pełnomocnik powołany uchwałą wspólników. Nie może jej podpisać prezes ani inny członek zarządu działający jako zarząd. Gdy jedyny wspólnik jest jedynym członkiem zarządu, umowa wymaga aktu notarialnego. O tym, jak opodatkowane jest wynagrodzenie członka zarządu, piszemy w osobnej poradzie.

Czy uchwałę o powołaniu pełnomocnika można podjąć po zawarciu umowy?

Nie. Według przeważającego stanowiska sądów umowa zawarta bez pełnomocnika jest nieważna od początku. Późniejsza uchwała jej nie naprawi. Od 2019 r. art. 39 kodeksu cywilnego dopuszcza wprawdzie potwierdzenie umowy zawartej przez organ bez umocowania, ale Sąd Najwyższy nadal uznaje takie umowy za nieważne. Uchwałę trzeba podjąć przed podpisaniem umowy.

Czy uchwała o powołaniu pełnomocnika musi mieć formę aktu notarialnego?

Co do zasady nie. Jeżeli jednak sama umowa z członkiem zarządu wymaga aktu notarialnego, na przykład sprzedaż nieruchomości, uchwałę warto zaprotokołować u notariusza. Inaczej ważność umowy może zostać zakwestionowana.

Stan prawny na 10 października 2026 r.

Czytaj kolejne

Popularne

  • Więcej
  • Więcej
  • Więcej
  • Więcej

Archiwum

Kancelaria Adwokacka DSP
Daszczuk Siembida Pękalski Dyś

zadzwoń
po informację

81 442 17 75