Osoba prawna jako narzędzie prania pieniędzy w przestępstwach hazardowych
30 kwietnia 2026 roku na Wydziale Prawa i Administracji UMCS odbyła się ogólnopolska konferencja naukowa »Hazard jako zagadnienie prawne w dobie XXI w.”. W panelu eksperckim, zorganizowanym przez Koło Naukowe Prawa Karnego Porównawczego oraz Koło Naukowe Prawa Sportowego UMCS, naszą kancelarię reprezentował adw. dr Paweł Daszczuk, który wygłosił referat pt. »Osoba prawna jako narzędzie prania pieniędzy w przestępstwach hazardowych«. Poniżej relacjonujemy główne tezy tego wystąpienia oraz wnioski praktyczne dla przedsiębiorców, którzy mogą zetknąć się z zarzutami z zakresu prawa hazardowego.
Hazard i pranie pieniędzy jako temat ogólnopolskiej debaty naukowej
Konferencja »Hazard jako zagadnienie prawne w dobie XXI w.« zgromadziła prawników, naukowców i praktyków z całej Polski. Panel ekspercki, który odbył się w godzinach 12:45–14:20, otworzył prof. dr hab. Marek Kulik referatem o problematyce jedności i wielości czynu przy urządzaniu gier na automatach. Następnie dr Krzysztof Cień omówił kwestię podstawy opodatkowania podatkiem od gier w kontekście mechanizmu cash out, dr Mateusz Derdak przeanalizował granice dozwolonej reklamy zakładów wzajemnych, a dr Maciej Błotnicki podjął temat art. 110a k.k.s. wobec cyfrowej promocji hazardu.
Wystąpienie adw. dr. Pawła Daszczuka zamknęło pierwszą część panelu i stało się punktem wyjścia do 30-minutowej dyskusji między prelegentami. Właśnie ten fragment konferencji, z udziałem prof. Kulika i pozostałych ekspertów, pokazał, że granica między akademicką teorią a codzienną praktyką obrońcy jest znacznie cieńsza, niż mogłoby się wydawać.
Osoba prawna jako zasłona korporacyjna w przestępstwach hazardowych
Centralną tezą referatu był paradoks, który nasza kancelaria obserwuje w wielu sprawach karnych. Osoba prawna, będąca podstawowym narzędziem legalnej działalności gospodarczej, coraz częściej staje się w oczach prokuratury narzędziem, który ma ukryć beneficjenta rzeczywistego środków pochodzących z nielegalnego hazardu. Mechanizm ten polega na tym, że organy ścigania traktują strukturę spółki nie jako formę prowadzenia biznesu, lecz jako celowo zbudowane narzędzie ukrycia przepływu pieniędzy.
Kluczowe znaczenie ma tutaj art. 299 § 1 Kodeksu karnego, który penalizuje bardzo szeroki krąg zachowań:
»Kto środki płatnicze, instrumenty finansowe, papiery wartościowe, wartości dewizowe, prawa majątkowe lub inne mienie ruchome lub nieruchomości, pochodzące z korzyści związanych z popełnieniem czynu zabronionego, przyjmuje, posiada, używa, przekazuje lub wywozi za granicę, ukrywa, dokonuje ich transferu lub konwersji, pomaga do przenoszenia ich własności lub posiadania albo podejmuje inne czynności, które mogą udaremnić lub znacznie utrudnić stwierdzenie ich przestępnego pochodzenia lub miejsca umieszczenia, ich wykrycie, zajęcie albo orzeczenie przepadku, podlega karze pozbawienia wolności od 6 miesięcy do lat 8.«
Kluczowe jest słowo »przyjmuje«. W sprawach z zakresu hazardu i prania pieniędzy prokuratura konsekwentnie argumentuje, że wpływ środków z nielegalnych automatów na konto spółki stanowi właśnie takie »przyjęcie«. Dlatego zarzuty z art. 299 KK mogą dotknąć nie tylko właściciela automatu, lecz także zarząd, wspólników, a niekiedy osoby pełniące wyłącznie funkcje techniczne. Pełne brzmienie przepisu dostępne jest w systemie ISAP Sejmu RP.
Jak to wygląda w praktyce?
W naszej kancelarii prowadzimy m.in, sprawy, w których przedsiębiorca prowadzący lokale gastronomiczne nawiązał współpracę z podmiotem udostępniającym automaty do gry. Czynsze za wynajem powierzchni pod maszyny wpływały na konto spółki przez wiele miesięcy. Gdy organy podatkowe ustaliły, że automaty działały bez wymaganej koncesji, prokurator zakwalifikował te przychody nie jako legalny czynsz, lecz jako środki pochodzące z czynu zabronionego. Linia obrony, którą stosujemy w takich sprawach, koncentruje się na wykazaniu braku świadomości co do nielegalnego charakteru działalności kontrahenta i realnego, legalnego charakteru zawartej umowy.
Spółka w organizacji i fundacja rodzinna a hazard i pranie pieniędzy
W referacie omówiono również tzw. szare strefy prawa handlowego, które przyciągają szczególne zainteresowanie Generalnego Inspektora Informacji Finansowej. Pierwsza z nich to spółka w organizacji. Zgodnie z przepisami Kodeksu spółek handlowych, taki podmiot może posiadać rachunek bankowy i zaciągać zobowiązania jeszcze przed wpisem do KRS. Luka czasowa między podpisaniem aktu notarialnego a rejestracją bywa wykorzystywana do szybkich transferów środków, co organy kwalifikują jako próbę działania poza standardowym systemem nadzoru finansowego.
Drugi instrument to fundacja rodzinna, wprowadzona do polskiego prawa przede wszystkim jako narzędzie sukcesji. Ograniczona jawność rejestru fundacji sprawia jednak, że w oczach organów ścigania staje się ona atrakcyjnym wehikułem ukrywania majątku. W referacie wyraźnie zaznaczono, że wniesienie składników majątkowych do fundacji w momencie, gdy na przedsiębiorcy ciążą zarzuty z art. 107 k.k.s., może zostać zakwalifikowane jako próba udaremnienia stwierdzenia przestępnego pochodzenia środków. W naszej kancelarii w Lublinie kładziemy duży nacisk na to, by każda struktura fundacyjna była budowana zgodnie z zasadami przejrzystości, co znacznie ułatwia obronę w ewentualnych postępowaniach karnych.
Jeśli prowadzisz działalność powiązaną z branżą rozrywkową lub gastronomiczną i masz pytania dotyczące ryzyka odpowiedzialności karnej, nasi adwokaci w Lublinie przeanalizują Twoją sytuację. Zadzwoń: 81 442 17 75 lub napisz na sekretariat@kancelariadsp.pl.
Wyrok Sądu Najwyższego i odpowiedzialność za hazard i pranie pieniędzy
Jednym z wątków referatu było odwołanie do wyroku Sądu Najwyższego z 20 listopada 2025 r. (sygn. IV KK 279/24), dotyczącego tzw. słupów, czyli osób udostępniających swoje rachunki bankowe lub dane osobowe za wynagrodzeniem. Sąd Najwyższy przyjął, że w dzisiejszych realiach społecznych oddanie kontroli nad rachunkiem bankowym osobie nieznanej spełnia znamiona zamiaru ewentualnego.
Sąd Najwyższy wskazał, że »słup« nie musi znać ani metody działania sprawcy, ani jego tożsamości, by odpowiadać za pomocnictwo do prania pieniędzy.
Znaczenie tego orzeczenia dla spraw hazardowych jest bardzo istotne. W naszej praktyce spotykamy klientów, przez których rachunki przepływały środki z nielegalnych zakładów wzajemnych lub automatów do gier, a których jedyną rolą było udostępnienie konta rzekomemu pracodawcy z Internetu. Dotychczasowy argument obrony oparty na naiwności i braku wiedzy o przestępczym procederze stał się po tym wyroku znacznie trudniejszy do przeprowadzenia. Dlatego w każdej tego rodzaju sprawie szczegółowo analizujemy profil klienta, jego możliwości poznawcze i rzeczywistą zdolność oceny sytuacji, w której się znalazł.
Art. 107 KKS i jedność czynu przy automatach do gier
Konferencja nie byłaby pełna bez analizy art. 107 Kodeksu karnego skarbowego, który stanowi podstawę prawną ścigania za nielegalne urządzanie gier hazardowych:
»Kto wbrew przepisom ustawy lub warunkom koncesji lub zezwolenia urządza lub prowadzi grę hazardową, w tym grę na automacie, podlega karze grzywny do 720 stawek dziennych albo karze pozbawienia wolności do lat 3, albo obu tym karom łącznie.«
Prof. Marek Kulik w swoim referacie poddał krytycznej analizie kwestię, czy nielegalne urządzanie gier na automatach należy traktować jako przestępstwo trwałe (gdzie każdy kolejny dzień działania automatu to kontynuacja bezprawia) czy jako przestępstwo wieloczynnościowe. Dr Paweł Daszczuk w toku dyskusji poparł tezę o wieloczynnościowym charakterze tego czynu, wskazując na jej doniosłe znaczenie praktyczne. Dla przedsiębiorcy posiadającego automaty w kilku lokalach różnica jest kolosalna: przyjęcie koncepcji wieloczynnościowości pozwala walczyć o uznanie całej działalności za jeden czyn zabroniony, a nie za serię odrębnych przestępstw, z których każde zagrożone jest osobną karą.
W naszej kancelarii prowadzimy sprawy, w których prokuratura konstruowała akt oskarżenia oparty na dziesiątkach odrębnych zarzutów, po jednym na każdy automat lub lokal. Zastosowanie teorii jedności czynu pozwoliło nam przekonać sąd, że była to jedna decyzja biznesowa realizowana w sposób ciągły, co radykalnie wpłynęło na wymiar kary.
Przestępstwo bazowe jako fundament obrony w sprawach o hazard i pranie pieniędzy
Pod koniec referatu zwrócono uwagę na relację między art. 299 KK a art. 107 k.k.s. Oba przepisy tworzą system naczyń połączonych. Nie ma prania pieniędzy bez tzw. przestępstwa bazowego, a przestępstwem bazowym w sprawach hazardowych jest właśnie nielegalne urządzanie gier. Z tego wynika kluczowy wniosek dla obrony: jeśli uda się wykazać, że urządzanie gier było legalne lub że automaty miały charakter zręcznościowy, a nie losowy, zarzut prania pieniędzy upada automatycznie.
Obalenie przestępstwa bazowego jest najskuteczniejszą metodą obrony przed zarzutem z art. 299 KK w sprawach hazardowych.
W naszej kancelarii stosujemy tę strategię konsekwentnie. W pierwszej kolejności koncentrujemy się na podważeniu podstaw zarzutu hazardowego, sięgając po opinie biegłych z zakresu badania automatów. Jeśli wykazujemy, że maszyna nie spełniała ustawowej definicji automatu do gier hazardowych, to środki z niej pochodzące przestają być »brudne« w rozumieniu art. 299 KK. Na konferencji podzielono się również obserwacją, że część postępowań o pranie pieniędzy jest wszczynana jako środek nacisku na przedsiębiorcę, by skłonić go do dobrowolnego poddania się karze w zakresie zarzutu hazardowego. Rozpoznanie tej taktyki i odpowiednia reakcja to jeden z elementów skutecznej obrony.
Wnioski z konferencji dla przedsiębiorców
Konferencja »Hazard jako zagadnienie prawne w dobie XXI w.« potwierdziła, że prawo karne skarbowe i gospodarcze w obszarze hazardu staje się coraz bardziej rozbudowane i coraz surowiej egzekwowane. Państwo dysponuje narzędziami, które pozwalają przeanalizować każdą strukturę spółki, każdą fundację i każdy przelew bankowy. Jednak, jak pokazała dyskusja z udziałem prof. Kulika i pozostałych ekspertów, prawo daje też obrońcom skuteczne instrumenty działania.
Kluczowe wnioski dla każdego przedsiębiorcy są następujące. Po pierwsze, każda struktura korporacyjna musi być przygotowana na pytanie o beneficjenta rzeczywistego. Po drugie, współpraca z podmiotami z branży rozrywkowej wymaga rzetelnej weryfikacji ich statusu prawnego. Po trzecie, wyrok SN IV KK 279/24 pokazuje, że argument o nieświadomości przestaje wystarczać w każdych okolicznościach. Nasza obecność na tej konferencji i aktywny udział w dyskusji naukowej to dowód na to, że w naszej kancelarii nie tylko śledzimy zmiany w prawie, ale aktywnie uczestniczymy w kształtowaniu jego interpretacji.
Stan prawny aktualny na dzień 7 maja 2026 r.
Najczęściej zadawane pytania
Czy właściciel lokalu, w którym stały nielegalne automaty, odpowiada za pranie pieniędzy? Tak, takie ryzyko istnieje. Prokuratura może zakwalifikować czynsze otrzymane za wynajem powierzchni pod automaty jako środki z czynu zabronionego w rozumieniu art. 299 KK. Kluczowe znaczenie ma wówczas to, czy właściciel lokalu wiedział lub mógł wiedzieć o nielegalnym charakterze działalności kontrahenta.
Na czym polega obrona w sprawie o nielegalne automaty do gier? Skuteczna obrona najczęściej wymaga zakwestionowania samego charakteru automatu, czyli wykazania, że nie spełniał on ustawowej definicji gry hazardowej. Pomocna jest też analiza kwestii jedności czynu, która może ograniczyć liczbę postawionych zarzutów. Każda sprawa wymaga indywidualnej oceny.
Co grozi za hazard i pranie pieniędzy jednocześnie? Art. 107 k.k.s. przewiduje karę grzywny do 720 stawek dziennych albo pozbawienia wolności do 3 lat. Art. 299 KK zagrożony jest karą pozbawienia wolności od 6 miesięcy do 8 lat. W przypadku kumulacji zarzutów sąd wymierza karę łączną, której granice zależą od okoliczności konkretnej sprawy.
Czy udostępnienie konta bankowego może skutkować odpowiedzialnością za pranie pieniędzy? Tak, zwłaszcza po wyroku SN z listopada 2025 r. Sąd Najwyższy uznał, że oddanie kontroli nad rachunkiem obcej osobie, przy obecnej powszechnej wiedzy o przestępstwach finansowych, może być zakwalifikowane jako działanie z zamiarem ewentualnym, co wystarczy do przypisania pomocnictwa do prania pieniędzy.
Masz zarzuty związane z nielegalnym hazardem lub praniem pieniędzy? Skontaktuj się z Kancelarią DSP. Nasi adwokaci i radcy prawni z Lublina prowadzą sprawy z zakresu prawa karnego skarbowego i gospodarczego na terenie całej Polski.
Tel. 81 442 17 75 | sekretariat@kancelariadsp.pl | kancelariadsp.pl/kontakt
Autor: adw. dr Paweł Daszczuk, adwokat i adiunkt na Wydziale Prawa i Administracji UMCS, specjalista z zakresu prawa karnego gospodarczego i karnego skarbowego. Więcej o autorze: kancelariadsp.pl/zespol/dr-pawel-daszczuk